Tulu » Notes » ಬಿಸು ಪರ್ಬೋ - Bisu Parba

  • ಬಿಸು ಪರ್ಬೋ - Bisu Parba

    Posted by Sathish Agpala April 14, 2016 2,458 views - 1 comment - 0 likes - #bisu. bisuparba  #parba 
    ಬಿಸು ಪರ್ಬ




    ತುಳುವೆರೆನ ಪೊಸ ವರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಕಾಲಗಣನೆ ಉಂಡು. ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ. ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಯೆರೆ ಚಂದ್ರಗ್ 29.25 ದಿನ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ 12 ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ ಆಪುಂಡು. ಈ ಸುತ್ತುನು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡೊಂದು ಮಲ್ಪುನ ಕಾಲಮಾನ ಪದ್ಧತಿನ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆಂಡ, ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸೂರ್ಯಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರೊಡಾಂಡ ಭೂಮಿಗ್ 365.25 ದಿನ ಬೋಡು. ಅವುಲಾ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ. ನೆನ್ನ್ 12 ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊಗು ಒಂಜಿ ರಾಶಿ ಪಂಡೆರ್. ಒಂಜಿ ರಾಶಿಡ್ದ್ ಕುಡೊಂಜಿ ರಾಶಿಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬೋಡು. ಈ ಪದ್ಧತಿನ್ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುವೆರ್ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಲಗಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡ್ಲಾ ಉಂದೇ ಪದ್ಧತಿ ಉಂಡು. ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲು ತುಳುವೆರೆನ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು. ನೆನ್ನ್ ಮೇಷ ಮಾಸ ಪಂಡ್ದ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುದ ಸಿಂಗೊಡೆದಾನಿ ನಂಕ್ ಪೊಸ ವರ್ಸೊ. ಉಂದೆನ್ ಬಿಸು ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಯಾಳೊಡು ವಿಷು ಪನ್ಪೆರ್. ಚೈತ್ರ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನ ಯುಗಾದಿ. ಪಗ್ಗು (ಮೇಷ) ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನ ಬಿಸು(ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ.) ಬಿಸು ಆಚರಣೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ. ಆನಿ ಬಿಸು ಕಣಿ ದೀದ್ ಪೊಸ ವರ್ಸೊನು ಎದ್ಕೊನುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕಣಿ ದೀಯೆರೆ ದುಂಬುನಾನಿಯೇ ಅಟ್ಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತೌತೆ, ಕೆಂಬುಡೆ, ಲತ್ತನೆ, ಪೀರೆ, ಕುಕ್ಕು, ಪೆಲಕಾಯಿ, ಗೋಂಕು, ಬದನೆ, ದಾರೆಪೀರೆ, ಪಟ್ಲ ಕಾಯಿ, ಮನೋಲಿ, ಗುಜ್ಜೆ, ಪೇರಂಗಾಯಿ, ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಟ್ಟಿಕಾಯಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಂಬುಡೊ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಚಲ ಗಲಸುಜೆರ್. ಈ ಮಾತಾ ಫಲ ವಸ್ತ್ಲೆನ್ ಇಲ್ಲ್ದ ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆಡ್ ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುದ ಮಿತ್ತ್ ಒಪ್ಪ ಓರಣೊಡು ದೀಪೆರ್. ಎದುರು ಒಂಜಿ ಸಾನಾದಿಗೆ (ದೀಪ) ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀಪೆರ್. ನಡುಟು ಒಂಜಿ ಕನ್ನಡಿ ದೀಪೆರ್. ನೆನ್ ಕಣಿ ದೀಪಿನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಸುತಾನಿ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಈ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆ ಜೆಪ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕಣಿ ದೀಪೆರ್. ಬಿಸುತಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್ದ್ ಮಾತೆರ್ಲ ತರೆಕ್ ಮೀದ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು ತುತ್ತ್ದ್, ಕಣಿತ ದುಂಬು ಬತ್ತ್ದ್ ಕೈ ಮುಗ್ಯುವೆರ್. ಕನ್ನಡಿಡ್ ಮಾತೆರ್ಲ ತನ್ಕುಲೆನ ಮೋನೆ ತೂಪೆರ್. ಪೊಸ ವರ್ಸ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಕೊರಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಮದಿಪು ಪನ್ಪೆರ್. ಗಂದದ ಬೊಟ್ಟು ಪಾಡೊನುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲಡುಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಬೆನ್ನಿದ ಅಂಜೋಲುವುಲು ನುಗ ನಾಯೆರ್ ಪುಗೆಲ್ಗ್ ದೀವೊಂದು ಕಂಡೊಗು ಪೋಪೆರ್. ಏಣೆಲ್ದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಆನಿಯೇ ಮೂರ್ತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೀರ್ದ ಆಸರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಆನಿಯೇ ನೇಜಿಗ್ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿದಾನಗ ನೇಜಿ ನಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಬಿಸುತಾನಿ ಮೂರ್ತ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಬೇತೆ ದಿನ ತೂಪಿನ ಅಗತ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಬಿಸುತ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಲಾಯಕ್ದ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಬೀಜ ಪಾಡ್ದಿನ ಪಾಯಸ ಆನಿದ ವಿಶೇಷತೆ. ಬಿಸುತಾನಿ ಬಯ್ಯಡ್ ಊರುದಕ್ಲ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಗೊಬ್ಬು. ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುದು ಗೆಂದಿನ ತಾರಾಯಿ ಬಂಟೆ. ಸೋತಿನ ತಾರಾಯಿ ಒಟ್ಟೆ. ಸೋತಿನಾಯೆ ತನ್ನ ಒಟ್ಟೆ ತಾರಾಯಿನ್ ಗೆಂದಿನಾಯಗ್ ಕೊರೊಡು. ಬಿಸುತ ಲೆಕ್ಕೊಡು ದೈವೊಲೆಗ್ ಪರ್ವ ಬಲಸುವೆರ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಕಾಲಾದಿದ ನೇಮ, ನಡಾರಿ ನಡಪುಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ಲ ಾ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆ ಆವಡ್: ಇನಿತ ಕಾಲೊದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂಚ ಉಂಡು ಪಂಡ, ಒಯಿಕ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕುಂಡಾ, ಒವು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆದ್ ಬುಲೆವುಂಡಾ ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆನ ಪರ್ಬೊಲೆನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲಾ ಇಂಚನೇ ಆತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಆಟಿ ಆಚರಣೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಲಾ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಟಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಗಟ್ಟಿಯಾತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಕೆಡ್ಡಸ, ಬಿಸು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಆಚರಣೆಲ್ ಇತ್ತೆ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು. ಟಿವಿ ಮಾದ್ಯಮೊಲೆಡ್ ತುಲುವೆರೆನ ಪರ್ಬೊಲೆಗ್ ಪ್ರಚಾರೊನೇ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಆಂಡ ತುಲುವೇತರ ಆಚರಣೆಲೆಗ್ ಎಡೇನ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ಈ ಪ್ರಚಾರದ ಅಬ್ಬರ ಏತ್ ಉಂಡು ಪಂಡ ತುಳು ಪರ್ಬ, ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಜನ ಮರತೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಬೇತೆ ಆಚರಣೆಲೆಗ್ ಮರ್ಲಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇಂಚ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದಾಂಡ ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಲ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಸುರು ಆವೊಡು. ಸಂಗ ಸಂಸ್ತೆಲು ಬಿಸು ಪರ್ಬೊನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಕ್ ಪ್ರಚಾರ ತಿಕ್ಕ್ದ್ ಪರ್ಬದ ಗೌಜಿ,ಅಯಿತ ಪರಂಪರೆ ಒರಿಯುಂಡು. ಈ ಮೂಲಕ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಲಾ ಒರಿಯುಂಡು.... ಬಿಸು ಪರ್ಬ .... ಬಿತ್ತುನ ಸೊತ್ತುದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುನ ದಿನ ! ತುಳುವೆರ್ನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕ ಸಂಕ್ರಾತಿಡ್ಡು- ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗ್...... ವರ್ಷ ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಿಸುದ್ಡು -ಬಿಸುಕ್ಕು ಚಂದ್ರನ್ ಆಧಾರ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕ, ಸೂರ್ಯನ ಆಧಾರೋಡು ಸೂರ್ಯಮಾನ ಲೆಕ್ಕ . ಚಂದ್ರನ ಲೆಕ್ಕೋಡು ಒಂತೆ ಅಂಚಿಂಚಿ ಬರು . ಆಂಡ ಸೂರ್ಯನ ಲೆಕ್ಕ...ಬಾರಿ ಪಕ್ಕಾ ! ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ದಿಕ್ಕ್ ಉತ್ತರದ ಬದಿಕ್ ಸುರುವಾವೊಂದು ಪಗೆಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆದ್ ರಾತ್ರೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿಲಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ಧಗೆ ಯೇರೊಂದು ಪೋಪಿನ ಪೊರ್ತು. ಋತು ಚಕ್ರೋಡು ಬಾರಿ ಬದಲಾವಣೆದ ಕಾಲ. ಶಿಶಿರ ಋತು ಕರೀದ್ ಋತು ರಾಜೆ ವಸಂತೆ ಕಾರ್ದೀಪಿನ ಗಳಿಗೆ . ನಿಕುಲು ತೂದಿಪ್ಪರ್ ಅಪಗ ಗಿಡಮರಕುಲು ಪೂ- ಇರೆ ತಾಲೊಂದು ವೋಲು ತೂನ್ಡಲ ಸಾದಿ ಇಡಿ ಬಿಜಕ್ರೆ -ಪೂ ಬೂರ್ದು ವಸಂತ ರಾಜನ ಆಗಮನೋಕು ಮೆತ್ತೆನೆ ಹಾಸಿಗೆ ಮಲ್ದಿಲಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು .... ಋತು ರಾಜೆ ನಡತೊಂದು ಬನ್ನಗ ಆಯಗ್ ಕಾರ್ ಬೇನೆ ಆವೆರೆ ಬಲ್ಲಿಯತ್ತೆ ! ಮಾಯಿದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ 3 ದಿನ ದುಂಬು ಕಡ್ಡಸೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಕೆಡ್ಡೆಸೋಡು ಮಣ್ಣಪ್ಪೆ ಮದಿಮಾಲ್ ಆದ್ ನನ ಫಲ ಕೊರ್ರೆಗ್ ಅಣಿ ಕಟ್ಟುನ ಪೊರ್ತು... ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಪ್ರಕೃತಿಡ್ ಭಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆವರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಭೂಮಿದ ಪಸೆ ಆಜಿನದಗ ಮರಗಿಡೋಕುಲು ಪರ ತಪ್ಪು ತಾಲದ್,ನೀರುನ್ ಒರ್ಪ ಕೊರ್ದು ..ಪೊಸ ಚಿಗುರುಗು ಬುಲೆವೆರೆ ಅನೂಕೂಲ ಮಲ್ತು ಕೊರ್ಪಿನ ಮಲ್ಲ ಮನಸ್ . ದಾದನೋ ಒಂಜಿ, ಪೊಸ ಪರ್ವ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ . ಅಪಗನೆ "ಬಿಸು" ಪರ್ಬದ ಗಾಳಿ ಬೀಸು ! . ಸರಿಯಾದ್ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರುತಾನಿ (ಏಪ್ರಿಲ್ 14) ಬಿಸು ಪರ್ಬ. ಆನಿ ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆನೆ ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರ್ನ ಮೋನೆ ತೋಜುನ ದುಂಬೆ ಬಿತ್ತಿಲ್ಡು ಬುಲೆದಿನ ಲತ್ತ್ ಮುಡಿ ತರಕಾರಿಲೆನ್ ,ಗೋಕು, ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿ, ತೌತೆ,ತೆಕ್ಕರೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಒಟ್ಟು ಪಾಡೊಂದು ಒಂಜಿ ಬಾರೆದಿರೆಟ್  ಬಾರ್ ದೀದ್ ಐತ ಸುತ್ತಲ ಕನದಿನ ಫಲ ಪುಷ್ಪಲೆನ್ ದೀದ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತದ್ ಕೈ ಮುಗ್ಯೇರ್ಡ ಅವು" ಬಿಸು ಕಣಿ"ಕ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮರ್ಯಾದೆ. ಬಿಸು ಕಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲು-ಬಾಲೆಲು ಹಿರಿಯೆರ್ನ ಕಾರ್ ಪತುದು ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊಂದು ಮೂಡೆ- ಪಾಯಸ -ಉರ್ದು ದೋಸೆದ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೆರ್. ಬೈಯ್ಯಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆಗ್ ,ಕುರ್ವೆ ಪುಡಾಯಿ ನೈಪಿನಕ್ಲೆಗ್ ,ದೋಲುದಕ್ಲೆಗ್ ಮೂಡೆ -ದೋಸೆ ದಾನ ಕೊರ್ಯೆರ್ಡ ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಮುಗಿಲಕ್ಕ. ಇತ್ತೇ ಇತ್ತೇ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನ ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿನೈಟಾವ್ರ ಕಣಿ ತೂಯರೇ ಊರ ದೇವಸ್ತಾನೋಗೆ ಪೋವೊಡಾವು ........! ಉಂದು ಬಿಸು ಪರ್ಬದ ಒಂಜಿ ಮೈ . ಆಂಡ ಈ ಪರ್ಬೊಗು ಜೀವನದ ನೆಲೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಅರ್ಥದ ನನೊಂಜಿ ಮೈಲಾ ಉಂಡು.... ಅಪಗದ ಕಾಲ ಇಂಚ ಇತ್ತುಜಿ................. ತುಳುನಾಡುಡ್ ಚಾಲ ಗೇಣಿ ಚಾಲ್ತಿ ಇತ್ತಿನಸಮಯ....... ಪಂಡ ಧಣಿ- ಒಕ್ಕೆಲ್ದ ಕಾಲ... ಪತ್ತೊಂಜ್ಜಿ  ತಿಂಗೊಲ್ದ  ಗೇಣಿದ ಒಪ್ಪಂದ ದ  ಮಿತ್  ಗೇಯ್ಗೆ . ತೂಯರೆ ಪೋಂಡ  ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯಗ್ ಬಿಸು, "ಪರ್ಬ" ಮಲ್ಪುನಾತ್ ಅನುಕೂಲದ ಪೊರ್ತು ಅತ್ .... ಉಲ್ಲಾಯನ ಇಲ್ಲಡ್ ಆಂಡ ಯಾಪಲ ಪರ್ಬನೆ, ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆನ ಸ್ಥಿತಿ ಪನ್ಪಿನಾತ್ ಸುಖ ಇಜ್ಜಿ , ಮಂಡೆಗ್  ಒಯಿತಿನಾಂಡ  ಕಾರ್ಗ್ ಇಜ್ಜಿ ತುಲುನಾಡುಡ್ ಮೂಜಿ ಬುಲೆತ ಅವಕಾಶ ಕಮ್ಮಿ . ಮಾತಾ ಬರ್ಸದ ಮಿತ್ತೆ ನಂಬೊಂದು ನಡಪುನ ಯೆಣಿಲ್ (ಕಾರ್ತಿ ) ಬುಲೆನೆ ಮಲ್ಲೆ . ದೀಪಾವಲಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಉಲಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದಿನ ಅರಿ -ಬಾರ್ ನೆ ಇನಿ ಮುಟ್ಟ ಕೊಡಿ ಎತ್ತೊಂದುಪ್ಪನಗ ನಡುಟ್ ಬಿಸು ಬತ್ತುಂಡ ಇಲ್ಲದ ಉಲಾಯಿ ದಾದ ಉಪ್ಪು ?...ಖಾಲಿ ಚೆಪ್ಪು ! ಪೋಯಿ ವರ್ಷ ಧಣಿನ ಜಾಗೆನ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಷದ ಮಟ್ಟುಗು ಕೊಯ್ಲುಗು "ಮುಡಿ ಅರಿತ" ಬಾರ್ ಗೇಣಿಗ್ ಗೇಯ್ಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಬುಲೆ ಬುಲೆದಾಂಡ್. ಅವು ಪೋಯಿ ವರ್ಶೋಗಾಂಡ್ . ಈ ವರ್ಷದ ಕತೆ .......? ಬುಲೆ ಕಾಣಿಕೆ ಧಣಿನ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋದು ಕೇನೋಡು. ಮಲ್ಲ ಮನಸುದಾರ್ ಧಣಿ ..... " ಆವಂದ್" ಪಂಡುದ್ ಪನಯೆರ್, ಅಂಡಲ ಕೇನುನ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಅತೆ ?. ಕೇನುನಾಂಡ ಎಂಚ ...... ಐಕ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜೆ....?. ಉಲ್ಲಾಯನ ಇಲ್ಲಾಗ್ ಪೋನಗ ಬಜಿ ಕೈಟ್ ಪೋಪಿನೆಂಚ ? ಅರೆಗ್ ದೇವೆರ್ ಕೊರ್ತಿನ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಂಡು ,ಆಂಡಲಾ ಕೊರ್ಪಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಕೊರೋಡತ್ತೆ..... ಅವ್ಲಾ ಭೂಮಿ ಪರಬಾರೆಗ್ ಕೇನ್ರೆ ಪೋನಗ ಖಾಲಿ ಕೈ ತಿರ್ಗಾವೊಂದು ಪೋಪಿನ ಸರಿಯಾ ?. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲು....... ಪರ್ರೆಗೆ ಸರಿ ನೀರ್ ದಾಂತಿನದಗ.....ಇಲ್ಲಲ್ಪ ದಾದ ಬುಲೆದಿಪ್ಪು ? ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಪಜಿರ್ ಕೊಡಿಯಂದ್.......ಉಂತಿನಲ್ಪನೆ ಕರ್ಂಚಿ ಪೋವೋಡು ಅಂಚಿನ ಧಗೆ !. ಆತಿನ ನಾಲ್ ತೆಕ್ಕರೆ,ತೌತೆ ,ಗುಡ್ದೆಡ್ ತನ್ನಾತೆಗೆ ಬುಲೆದಿನ ಪರ್ಂಗಟ್ಟೆ (ಗೋಕು )ಪರಂದು ,ಗುಜ್ಜೆದ ಮುಡಿ,ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿ ಬೇತೆ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ ....... ಉಂದೇನೆ ನಾಲ್ ಒಟ್ಟುಗ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಧಣಿಕ್ "ಕಣಿತ" ರೂಪೊಡು " ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ದು" ಆರೆನ ಕಾರುಗ್ ಅಡ್ಡ ಬೂರ್ದು....ನಟ್ಟಿನಾಂಡ ....?. ತುಳುವೆರೆ ಬಿಸು ಪರ್ಬ  ಬಿಸು ಪರ್ಬ. ಮಾತ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಿಸು ಪೊಸ ವರ್ಸ ಸುರುವಾಪು೦ಡು. ಮಾತೆರ್ಗ್ಲ ಬಿಸು ಪರ್ಬದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು ಒ೦ಜಿ ದಿನ ದು೦ಬೆ! ಬಿಸು ಕಣಿ: ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಪ೦ಡಿನೊಟ್ಟಿಗೆನೆ ನೆನಪಾಪುನಿ 'ಬಿಸು ಕಣಿ'. 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ತುಳುವೆರ್ ಬಿಸು ಪರ್ಬದಾನಿ ಮನ್ಪುನ ಒ೦ಜಿ ಆಚರಣೆ. ತೋಟ ಡ್ ಬುಳಿಯಿನ೦ಚಿನ ಫಲ ಪುಷ್ಪಲೆನ್, ಕ೦ಡ ಡ್ ಬುಳೆಯಿನ ಬಾರ್ ಬುಕ ಇತರ ಬುಳೆ ನ್ ಇಲ್ಲದ ಒ೦ಜಿ ಕೋಣೆಡ್ ದೀದ್ ಅಯ್ಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಫಲಪುಷ್ಪ ಬುಕ ಬಾರ್ ಧ್ಯಾನ್ಲೆನ ರಾಶಿನ್ 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ಪ೦ಡ್ ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಸು ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪು ಲಕ್ಕಿನೊಟ್ಟಿಗೆನೆ 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ನ್ ತೂವುಡು ಪನ್ಪಿನ ಒ೦ಜಿ ಸ೦ಪ್ರದಾಯ ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ನಡತೊ೦ದು ಬತ್ತ್ ದ್೦ಡ್. ಇತ್ತೆ ಬೆನ್ನಿ ಮನ್ಪುನ ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿನೆರ್ದಾರ ಕುಟು೦ಬದ ಮುಖ್ಯ ಇಲ್ಲಡ್ 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ನ್ ದೀಪೆರ್. ಕಾಸರಗೋಡು ಸೀಮೆ ಡ್ ಮಧೂರು ಮದನ೦ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ಲ 'ಬಿಸು ಕಣಿ'ತ ಆಚರಣೆ ಉ೦ಡು. ಪೊಲ್ಯಕಾ೦ಡೆ 4 ಗ೦ಟೆಗೇ 'ಬಿಸು ಕಣಿ'ತ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಜನಕುಲು ದೇವಸ್ಥಾನ ಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. 'ಬಿಸು ಕಣಿ' ತ ದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್ ದ್ 'ಬಿಸು ಕಣಿ'ಕ್ಕ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಅಡ್ಡ ಬೂರ್ಬೆರ್. ಬುಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯೆರ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊ೦ದು ಬ೦ಧು ಬಾ೦ಧವೆರ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದ್ ಅಕ್ಲೆನಲ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನುವೆರ್. ಬಿಸುತಾನಿ ಮೂಡೆ: ಬಿಸುತಾನಿ ತುಳುವೆರ್ನ ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಡ್ಲ ಮನ್ಪುನ ಅಡ್ಯ - 'ಮೂಡೆ'. ಪೆಲತ ಇರೆನ್ ಕುತ್ತ್ ದ್ ಅತ್ತ೦ಡ ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಮನ್ಪಿನ ಮೂಡೆಡ್ ಅಡ್ಯನ್ ಬೈಪಾವೆರ್. ಮೂಡೆ ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ತಿನ್ಪುನ ಒ೦ಜಿ ಪದ್ಧತಿ ಲೆಕ ನಡತೊ೦ದ್ ಬತ್ತ್ ದ್೦ಡ್. ಪೇ೦ಟೆ ಡ್ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಕಮ್ಮಿಯಾವು೦ದಿತ್ತ್೦ಡ್ಲ ಊರುಡ್, ತರವಾಡ್ ಡ್ ಉ೦ದು ನಡತೊ೦ಡು ಬತ್ತಿ೦ಡ್. ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಅಡಿಗೆ: ಮೂಡೆದ೦ಚೆನೆ ಉರ್ದುದ ದೋಸೆ ಲ ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಇಪ್ಪು೦ಡು. ಅಡಿಗೆದ ವಿಷಯಗ್ ಬತ್ತ್೦ಡ್ ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ತೌತೆ ಪುಳಿ ಕಜಿಪು, ಕಡ್ಲೆ ಗಸಿ, ಮಣೊಲಿ ಆಜಾಯ್ನ, ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ / ಪದೆ೦ಜಿ ಪಾಯ್ಸ ಕಮ್ಮಿಡ್ ಇಪ್ಪು೦ಡು. ಬುಕ ದಾಯ್ತೆ ಮ೦ತ್೦ಡ್ಲ ಅವು ಬೊನಸ್ ಅತೆ! ದಾದ ಪನ್ಪರ್ ಬಿಸು ಬುಕ್ಕ ಬೆನ್ನಿ: ಬೆನ್ನಿ, ಬೇಸಾಯ ಮನ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಬಿಸು ಒ೦ಜಿ ವಿಶೇಷ ದಿನ. ತುಳುವೆರೆ ಪೊಸ ವರ್ಷ ಬಿಸುತಾನಿ ಸುರು ಆಪುನೆರ್ದಾರ ಆನಿ ಬೆನ್ನಿ ಮನ್ಪುನಕ್ಲ್ ಬೆನ್ನಿ ಸುರು ಮನ್ಪೊಡು. ಈ ದಿನನೇ ಬೆನ್ನಿದಕ್ಲ್ ಎರುಲೆನ್ ಕ೦ಡಗ್ ಲೆತೊ೦ದ್ ಪೋದ್ ಅಡತ್ತ್ ದ್ ಕೈ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಿಸುತಾನಿ ದಾನಧರ್ಮ: ಬಿಸುತಾನಿ ಬಡ ಬಗ್ಗೆರೆಗ್ ದಾನ ಧರ್ಮ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಪಜೆ/ ಕುರುವೆ ಮಾರುನಕ್ಲ್ ಬತ್ತ್೦ಡ ಅಕ್ಲ್ ಮಾರುನ ಕುರುವೆಗ್ ಬದಲ್ ಬಿಸುತ ಮೂಡೆ ಅತ್ತ೦ಡ ಉರ್ದುದ ದೋಸೆ ಕೊರೊ೦ದಿತ್ತೆರ್ಗೆ. ಇ೦ಚಿತ್ತಿನ ಬಿಸು ಪರ್ಬ ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಡ್ ಅತ್ತ೦ದೆ ನೆರೆಕರೆತ್ತ ಕೇರಳಡ್ ಬುಕ ತಮಿಳ್ನಾಡ್ ಡ್ಲ ಆಚರಿಸಾಬೆರ್. ಕೇರ್ಅಳಡ್ ಈ ಪರ್ಬನ್ 'ವಿಷು' ಪ೦ಡ್ ದ್ ಆಚರಿಸಾಬೆರ್. ಬುಕೊ೦ಜಿ ವಿಶೇಷ ದಾದ ಪ೦ಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರ್ತಿ ಬಿಸು ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿ೦ಗೊಲ್ದ 14 ತಾರಿಕ್ ಗ್ ಬರ್ಪು೦ಡು. ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬದಾನಿ ನಮ ಮಾತೆರ್ಲ ನಮ ಜೀವನಡ್ ಪೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಸುರು ಮಲ್ಪುಗ. ಸೊಲ್ಮೆಲು. ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡು ಕೆಲವು ಆಚಾರ್ ಳು  ಕೊಂಕಣೆರ್‌ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ದಿನತಾನಿ ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಮಲುಪುವೆರ್‌ ಬೊಕ್ಕದಕುಲ್ಲು ಸೌರಮಾನ ದಿನತಾನಿ  ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಮಲುಪುವೆರ್‌ ನಮ್ಮ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಜೋಕುಲ್ಲು 


    ತುಳುವೆರೆಗುಂದೇ ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ 
    ••
    ಮಾತ ಕಡೆಟ್ ಯುಗಾದಿನ್ ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಪಂದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ಡ ತುಳುವೆರಗ್ ಬಿಸು ಪರ್ಬೊನೇ ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ..
    ದಾಯೆಪಂಡ ತುಳುವೆರೆನ ದಿನಮಾನ ಸುರು ಆಪಿನಿ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂಚಾದ್ ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿನ್ ತುಳುವೆರ್ ಬಿಸು ಪರ್ಬೊಆದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್
    ••
    ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರುತ್ತ ದಿನ ಸಿಂಗೊಡೆದಾನಿ ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು..
    ಈ ಪರ್ಬೊಗು ದುಂಬುನಾನಿ ಪಂಡ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅಕೇರಿದ ದಿನ ಸಂಕ್ರಾತಿದಾನಿಯೇ ಅಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್..
    ಕೆಲಉ ಕಡೆಟ್ ಜೆತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಬಿಸುಕಣೆ ದೀಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡ್..
    ಬಿಸುತ ದುಂಬುದಾನಿ ಪಂಡ ಸಂಕ್ರಾತಿದಾನಿ ದೈಓಗು ಪೂ-ನೀರ್ ದೀತಿನೆನ್ ಬಿಸುತಾನಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಪೊಸ ಪೂ-ನೀರ್ ದೀಪಿನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು..
    -
    ಬಿಸು ಒಂಜಿ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾದ್ ಬೈದಿನ ಆಚರಣೆ..
    ಬೆನ್ನಿಗ್ ಕೈತಲ್ ಆಯಿನ ಆಚರಣೆ..
    ಅಂಚಾದ್ ಕಾಂಡೆ ಬೊಲ್ಪುರ್ದು ದುಂಬು ಇಲ್ಲದ ಗುರ್ಕಾರೆ ಇಜಿಂಡಾ ಗುರ್ಕಾರ್ದಿ ಮೀದ್ ಬತ್ತ್,.ಚಾವಡಿಡ್ ಇಜಿಂಡಾ ಅಡ್ಪಿಲ್ಡ್, ಅಡ್ಡಮಣೆ ದೀದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆ ದೀದ್..
    ಇಲ್ಲಡ್ ಬುಲೆತಿನ ಒವ್ವೆ ಬುಲೆನ್, ಪೂ-ಪಂರ್ದ್'ನ್, ಕೇಪುಲ-ಪಿಂಗಾರೊನು, ಅರಿ-ಬಾರ್'ದ ದೂಪ ಕಟ್ಟ್'ದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಕನ್ನೆಟಿ (ಕನ್ನಡಿ) ದೀದ್..
    ಆ ದೂಪದ ಎದುರು ತುಡರ್ ಅರ್ಲಾವೆರ್..
    ಉಂದೆಕ್ "ಬಿಸುಕಣೆ " ದೀಪಿನಿ ಪನ್ಪೆನ್..
    ಉಂದೆನ್ ದೆಪ್ಪುನಿ ಮಾತ್ರ ಜೆಪ್ಪೊರ್ದುಂಬು
    ••
    ಬಿಸುಕಣೆ ದೀದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ
    ಕುಟುಮೊದ/ಇಲ್ಲದ ಪದುಕೆರ್(ಸದಸ್ಯೆರ್) ಸೇರ್ದ್ ಕೇಪುಲ ಪೂ ಕೈಟ್ ಪತ್ತೊಂದು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು ಕೊರಡ್ ಮದಿಪು ಪನ್ಪೆರ್..
    ಮದಿಪು ಪನಿಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲು, ಅಪ್ಪೆ -ಅಮ್ಮೆರೆನ, ಪೆರಿಯಕಲ್ನ ಅಶಿರ್ವಾದ ದೆತೊನುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
    ಉಂದೆಕ್ "ಕಾರ್ ಪುಡ್ಯುನಿ/ಕಾರ್ ಪತ್ತುನಿ" ಪನ್ಪೆರ್.
    ಈ ಸಂದರ್ಭ ಎರಿಯಕುಲು ಜೋಕುಲೆಗ್ ದಾದಂಡಲ ಉಡಿಗಿರೆ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್..
    ಈ ದಿನ ಸಾನೊಲೆಗ್ ಪೋದು ದೈಓಲೆಗ್ ಕೈಪುಡ್ಯುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್0ಡ್
    ••
    ಈ ದಿನ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಮೀದ್ ಪೊಸ ತುತ್ತೈತೊ (ಉಡುಪು/ಬಟ್ಟೆ) ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು..
    ಈ ದಿನ ಕಾಸ್/ಐಸಿರಿ ಪಿದೈ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಇಜ್ಜಿ..
    ದಾಯೆಪಂಡ
    ಪೊಲ್ಸು(ಐಶ್ವರ್ಯ) ಪೋಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಗೆ ತುಳುವೆರೆನ..
    ಈ ದಿನೊಕು ಬೋಡಾಯಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುಂಬುದ ದಿನೊನೇ ಪಂಡ ಸಂಕ್ರಾತಿದಾನಿಯೇ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
    ಆಂಡಲಾ ಬಿಸುತಾನಿ ಬತ್ತಿನ ಬಡಪತ್ತ್'ದ ಇಲ್ಲದಕಲೆಗ್ ಬುಲೆ(ದವಸ-ಧಾನ್ಯ) ದಾನ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಇತ್ತ್0ಡ್..
    ಪಟ್ಟ್'ದ್ ತಿನ್ಕ ಪನ್ಪಿನ ಚಿಂತನೆ ಆ ಕಾಲೋಡೇ ಇತ್ತಿ0ಡ್..
    ••
    ಬಿಸುತಾನಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಬುಲೆತಿನ ಬುಲೆತ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
    ಪುದ್ದಾರ್ಗ್ ಮಲ್ತಿಲೆಕನೇ ಗೌಜಿದ ತಮ್ಮನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
    ನಾನ ನಮುನೆದ ಕಜಿಪು-ತೆನಸ್, ಗಮ್ಮತ್ದ ವನಸ್ ಇತ್ತ್0ಡ್..
    ಈ ಬಿಸುತ ಅಟಿಲ್ಡ್ ಬೀಜ ಪಾಡ್'ದಿನ ಪಾಯ್ಸ ಒಂಜಿ ತಪ್ಪರೆ ಇಜ್ಜಿ..
    ಬೀಜೊರ್ದು ಬುಲೆ..
    ಪೊಸ ಕುಶೀ ತೆಗ್'ಲಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ ಐಟ್ ಇತ್ತಿಂಡ್..
    ••
    ಬಿಸುತಾನಿ ಬೆನ್ನಿದನೇ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕುಸಿ..
    ಈ ದಿನ ಇಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರ್ ಮಾತ.ಸೇರ್ದ್ ಎರುಕುಲೆನ್ ಕಂಡೊಗು ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದೂಁ ದತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
    ಉಂದೆನ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಕುಸಿಟೇ ಮಲ್ತೊಂದು..
    ಬೆನ್ನಿಗ್ ಮೆಯ್ ಸಂದಾಯಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
    ••
    ಈ ಬಿಸುರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪುತ್ತೂರ್ದ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು..
    ದೂರದ ಶಬರಿಮಲೆಟ್ಲಾ ಈ ದಿನ ಇಸೇಸ ಪೂಜೆ ಉಂಡು.
    ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್'ಡ್ಲಾ ಕೆಲಉ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಈ ದಿನ ಇಸೇಸ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು..
    ಈ ದಿನ ತುಳುವೆರೆನ ಪೊಸ ಒರ್ಸಾಚರಣೆ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಸಾನೊಗು ಪೋದೂಁ ಕೈಪುಡ್ಡಿಂಡ ಭಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನ ನಂಬುಗೆ ತುಳುವೆರೆನ.
    ••

    ದುಂಬು ಬಿಸುತಾನಿ ಊರುದ ಗುರ್ಕಾಲೆಗ್ ಬಿಸುಕಾಣೆಕೆ ಕೊರಿಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತಿಂಡ್..
    ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬಿಸು ಪುದೆಪೋಪಿಲಕ ಪೋದೂಁ ತಾನ್ ಬುಲೆಯಿನಿನ್ ಗುರ್ಕಾರ್ಲೆಗ್ ಕಾಣೆಕೆ ರೂಪೊಡು ಸಂದಾಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್..
    ಆನಿ ಊರುಡುಲಾ ಬಿಸುಕಣೆ ದೀದ್ ಊರುಗು ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್ ಪಂದ್ ಕೈಪುಡ್ಡ್ಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್..
    ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಗೌಜಿದ ವನಸ್ದ ಲೇಸ್..
    ••
    ಈ ಬಿಸುಪರ್ಬೊನು ಕೊಂಕಣೆರ್-ಬ್ರಾಣೆರ್ಲಾ ಇತ್ತೆ-ಇತ್ತೆ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೆಂದುಲ್ಲೆರ್..
    ಆಟಿತಿಂಗೊಲ್ದಲಕನೇ- ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆದಲಕನೇ ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬಲಾ.ಮಾತೆರ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ ಒರಿಪಾಉನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೊಡು..
    ಉಂದೆಟ್ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತಿದ ಬೇಲಿ -ಭೇದ ಇಜ್ಜಿ..
    ನಮ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಂಜೆ ತುಳುವೆರ್..

    Source:Whatsapp

    ÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷=÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷ *ತುಳುನಾಡುದ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಪರ್ಬ ಬಿಸು* *ಬರವು:* ಕಿಳಿಂಗಾರ್ ಎ. ವೈ ಕುಮಾರ್, ಕಾಸ್ರೋಡ್. ಲೋಕೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ/ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡೆ ಕಾಲಲೆಕ್ಕ ಪಾಡುಪೆರ್. ಸೌರಮಾನ ಲೆಕ್ಕ ಅತವಾ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಲೆಕ್ಕಡ್ ಬೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ಚಲನೆಗ್ ಅನುಸಾರವಾದ್ ಕಾಲಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನವು ಯಡ್ಡೆ ರೀತಿ. ಅಯಿಟ್ಟುಲಾ ಸೌರಮಾನ ರೀತಿ ಯಡ್ಡೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೌರಮಾನ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಪಗ್ಗು(ಮೇಷ) ಸಂಕ್ರಮಣ ಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕ 365 ದಿನ, 6 ಗಂಟೆ, 9 ನಿಮಿಷ, 9.76 ಕ್ಷಣಕ್ಕುಲು ಕರಿದ್ ಬುಕ್ಕದ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರೆನ ಪೊಸವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನನ್ (ಪಗ್ಗು ತಿಂಗಡೆ) *ಬಿಸುಪರ್ಬ*ಂದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗ್ರಿಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸರ್ತಿ ಪೊಸವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನವಾಯಿನ ಬಿಸು(ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ) 2018 ಎಪ್ರಿಲ್ 14 ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಿಜವಾಯಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬಿಸು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮಾರ್ಚ್ 20/21ಗ್ ಬರ್ಪುನಾಂಡಲಾ ಗ್ರಿಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದ ಪ್ರಕಾರ ದಿನತತ್ತುದ್ ನಮ ತುಳುವೆರ್ ಬಿಸು ಪರ್ಬನ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷಲ ಎಪ್ರಿಲ್ 14 ಗ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ. ಅವು ಎಂಚ ಆದಿತ್ತುಂಡಲಾ ಬಿಸುತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ವಿಷಯ ತೆರಿಯೊನುಗ. *ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಎಂಚ ಮಲ್ಪುನೆ ?* ತುಳುವೆರೆಗ್ ಪೊಸವರ್ಸ ಸುರುವಾಪುನ ಸುರುತ ದಿನನೇ ಬಿಸು. ಅವು ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಯಿನ್ ಬಿಸುಪರ್ಬ/ ಬಿಸುಕಣಿಪರ್ಬ ಇಂದ್ ಪನುಪ್ಪೆರ್. ವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನಟ್ಟ್ ಯಡ್ದೆ ಸಂವೃದ್ದಿ ದಿಂಜಿದ್ ಇಪ್ಪುನ ಪೊರ್ಲು ಪೊಲಿಗೆದ ಫಲ/ವಸ್ತುಲೆನ್ ತೂಂಡ ಇಡೀ ವರ್ಸ ಪೊಲಿ/ಸಂವೃದ್ದಿ  ದಿಂಜಿದೇ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ನಂಬಾಣಿಕೆಡ್ ತುಳುನಾಡುಡ್ ಪಿರಾಕುಡ್ತೇ  ಬಿಸುಕಣಿದ ಆಚರಣೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಬಿಸು ಕಣಿ ದೀಯೆರೆ ಸುಗ್ಗಿ ಅಕ್ಕೇರಿದ ದಿನ (ವರ್ಸದ ಅಕ್ಕೇರಿದ ದಿನ)ನೇ ತಯಾರ್ ಆವೊನೊಡು.  ಇಲ್ಲುನ್ ಅಂಬಿ ಅಡಿತುದ್, ನೆಲ ಒರೆಸಾದ್, ಜಾಲ್ ಅಡಿತುದ್ ಇಡೀ ಬಿತ್ತಿಲೇ ಬಾರೀ ಮನರವಾದ್ ಮಲ್ತುದ್ ಸೋಕು ತೋಜೋಡು. ಇಲ್ಲಡೆದ ಬಾಕಿಲ್, ದೈವಸ್ಥಾನ ಬಾಕಿಲ್, ದೇವಳ ಬಾಕಿಲ್ ನ್ ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆತ ಮಾಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪೊಡು.         *ಬಿಸುಕಣಿಕ್ ದೀಯರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಪಲವಸ್ತುಲು* 1 ಪರುಂದ್ ಸೌತೆ/ ಕಾಯಿ ಸೌತೆ, 2. ಪರುಂದ್ ತಕ್ಕರ್ಬೆ/ಮುಡಿತಕ್ಕರ್ಬೆ , 3. ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ/ಗುಜ್ಜೆ, 4. ಪರುಂದ್ /ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕು/ಮುಡಿ ಕುಕ್ಕುದ ಗೊಂಚೆಲ್/ಕುಕ್ಕುದ ಪೂವು, 5. ಪರುಂದ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ, 6. ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆ/ ಕವುಲೆ ಬಚ್ಚಿರೆ,             7. ಪರುಂದ್ ಗೋಂಕು / ಪಜಿ ಬೀಜ, 8. ಊರ ಮನೊಲಿ, 9. ತುಳುನಾಡುಡ್  ಬುಲೆಪ್ಪಿನ ಬಾಕಿ ಒವ್ವೆ ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು,   10. ಪೂವು: ಮಲ್ಲಿಗೆ/ಅಬ್ಬಲಿಗೆ, ಪಿಂಗಾರ ಇಂಚಿನ ತುಳುನಾಡುಡ್ ಅರಳುನ ಒವ್ವೆ ಪೂವು, 11. ಪರ್ತಿದ ಪೊಸ ಕುಂಟು, 12. ಒಚ್ಚುದು ದೀಯಿನ ಕನ್ನಡಿ, ಕಣ್ಣುಮೈ, ಬಂಗಾರ್ ಪದ್ದೆಯಿ, 13. ಮಂಜಲ್ದ ಕಂಡೆ, ಮಂಜಲ್ದ ಪೊಡಿ, ಗಂಧದ ತಿರುಳ್ ತುಂಡು, ಅರೆತ್ತುನ ಗಂಧ. 14) ಕಲಸೆ/ಬಲ್ಲಡ್ ಕುತ್ತ ನಿಲಿಕೆ ಬಾರ್, 15) ತಾರೆದ ಪಿಂಗಾರ ಬುಕ್ಕ 2 ಬೊಂಡ/ಎಳನೀರ್.      *ಏಪ ಕಣಿ ದೀಪುನೆ ?* ಬಿಸುತ ಒಂಜಿ ದಿನ ದುಂಬು ಕಣಿಕ್ ಪೂರಾ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪೂರಾ ಕೊಂಡುದು ಬತ್ತುದು ತುಡರ ಕೋಣೆಡ್ / ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆಡ್ ದೀವೊಡು. ಇಲ್ಲದ ಪ್ರಾಯಡ್  ಪೆರಿಯೆರಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಆಣ್(ಅತ್ತಿಜಿಂಟ ಪೊಣ್ಣು) ಆನಿ ಇರ್ಲ್ ನಿದೇರುನಯಿಕ್ ದುಂಬು ಈ ಕಣಿತ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಒಪ್ಪವಾದ್ ಸೋಕುಡೆ ದೀವೊಡು. ಕಣಿ ದೀನಗ ಬಾಕಿತ್ನಕ್ಲು ನಿದ್ರೆ ದೀದಾದಿಪ್ಪೊಡು.       *ಒಲ್ಪ ಕಣಿ ದೀಪುನೆ ?* *ಇಲ್ಲುಡ್:* ಚಾವಡಿಡ್ ಬಾಕಿಲುಗ್ ಎದುರಾದ್, ತುಡರ ಕೋಣೆಡ್/ ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆಡ್  ಕಣಿ ದೀವೊಡು *ದೈವ/ಬೂತ ತಾನೊಡು:* ಬಾಕಿಲುದ ಎದುರಾದ್ ದೀವೊಡು *ದೇವಲಡ್:* ಕೊಡಿಕಂಬಗ್ ಸುತ್ತಲ ದೀವೊಡು. *ಕಣಿನ್ ತೂಪುನೆ ಎಂಚ ?* ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಕಾಂಡೆ ನಿದ್ರೆ ಬಿರಿದ್ ಎಚ್ಚರಾನಗ ಕಣ್ಣು ಪುಲಾವಂದೆ ಸೀದಾ ಕಣಿ ದೀನಾಡೆಗ್ ಪೋದು ಸುರುಕ್ ಕಣಿನ್  ತೂವೊಡು. ಎಲ್ಯ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಾದೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಕಣಿತ ಎದುರು ಕಣ್ಣು ಪುಲಪ್ಪಾದ್ ತೋಜಾವೊಡು. ನೇಸರನ ಉದಿಪು ಸಮಯನ್ ಗಮನಡ್ ದಿಡ್ಡುದ್ ಇಲ್ಲುಡಿಪ್ಪುನ ಮಾತೆರೆನಲಾ ಒಂಜೇ ಸಮಯೊಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮಲ್ತುದ್ ಬಿಸುಕಣಿ ತೂಪಾವುನವು ಬಾರಿ ಯಡ್ದೆ ಕ್ರಮ. ಈ ಬೇಲೆನ್ ಇಲ್ಲುದ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲು, ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮೆ ಮುಕುಲು ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಕಣಿ ತೂಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರ್ಲ ಸೋಕುಡೆ ಮೀದ್ ಇತ್ತಿನಾಯಿತ್ತ್ ಪೊಸ ಕುಂಟು/ತುತ್ತೈತ ಸುತ್ತೊನೊಡು. ಪೆರಿಯಾಕ್ಲು ಕಿರಿಯಾಕ್ಲೆಗ್ ಕುಂಟು/ಕಾಸ್/ಬಗೆ ನ್ ಮೋಕೆಡ್ ಕೊರೊಡು. ಕಿರಿಯಾಕ್ಲು ಆಯಿನ್ ನಟ್ಟುದ್ ಕಾರ್ ಪತ್ತುದ್ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಮೋಕೆದ ಅನು ದೆತ್ತೊನೊಡು. *ಕಣಿತ್ತ ಎದುರು ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುನ ಕ್ರಮ ಎಂಚ?* ಇತ್ತಿನೈಟ್ ಪ್ರಾಯೊಡು ಪೆರಿಯಾಯೆ/ಪೆರಿಯಾಳ್ ಬಿಸುಕಣಿದೀಯಿನಲ್ಪ ಗಿಟ್ಟವಾದ್ ಎದುರು ಬತ್ತುದ್, * ಸುರುಕ್ಕು ಮೊರಂಪುಡು ಕುಲ್ಲುದು ಭೂಮಿಗ್ ಪುಡ್ಡೆ ಪಾಡೊಡು * ಅಂಚೆನೆ ಕುಲ್ಲುದು ಬಿಸುಕಣಿಕ್ಲಾ ಪುಡ್ಡೆ ಪಾಡೊಡು * ಲಕ್ಕುದುಂತುದು ಸುರುಗು ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಕೈಮುಗಿಯೊಡು, * ಅಂಚನೆ ಮಿತ್ತ್ ಬಾನಗೊರ ಕೈಮುಗಿಯೊಡು, * ಕಣಿಕ್ ಕೈಮುಗಿಯೊಡು (ಪಡ್ಡೆಯಿ ಬಾಕಿಲ್ ಇಲ್ಲುಡ್ ಪಡ್ಡೆಯಿ ದಿಕ್ಕುಗ್ಲಾ ಕೈಮುಗಿಯೊಡು) ಅಯಿಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕ ಕಣಿಕ್ ಎದುರಾದ್ ಉಂತುದ್ ಬಲತ್ತ ಪುಡೆಕ್ಕ್ ತಿರ್ಗುದ್ ಒಂಜಿ ಮೂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಪಿರವು ಪೋದು ಉಂತೊಡು. ಇಂಚ ಉಂತುನಗ ಕಣಿಕ್ಕಾವಾಡ್ ಮೂಡಾಯಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪುಡೆಕ್ಕಾವಡ್ ಬೆರಿ ಪಾಡಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು. ಕಣಿ ತನ್ನ ಎಡತ್ತ ಪುಡೆಕ್ಕಾಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕಾ ಪೆರಿಯಾಯನೈಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕದ ಕಿರಿಯಾಯೇ ಆ ಪೆರಿಯಾಯನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುದ್ ಅನು ನಟ್ಟುದ್ ಪೆರಿಯಾಯನ ಬಲತ್ತ ಕೈಬರಿಟ್ಟ್ ಉಂತೊಡು. ಇಂಚೆನೆ ಆ ಜನಡ್ತು ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಜನ ಸುರುಕ್ಕು ಪೆರಿಯಾಯನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುದ್, ಆಯನ ಬಲತ್ತ ಬರಿಟ್ಟಿತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುದ್ ಬಲತ ಬರಿಟ್ಟ್ ಉಂತೊಂದೆ ಪೋವೊಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ಪುನಗ ಮಾತೆರ್ನಯಿಡ್ತುಲ ಕಿರಿಯಾಯೆ ಅಕ್ಕೇರಿಗ್ ಒರಿಪುನಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಏಪೊಲ ತನ್ನ ಕಂಡನಿನ ಒಟ್ಟಿಗೆನೇ ಬತ್ತುದ್ ಬಲತ ಬರಿಟ್ಟೆ ಉಂತೊಡು. ಇಂಚಿನ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಬೋಡು ಪೊಣ್ಣುಗ್ ಏಪೊಲ ತನ್ನ ಕಂಡನಿನ ಪ್ರಾಯದ ಗೌರವನೇ ತಿಕ್ಕೊಡು. ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿನ ಪೊಂಜೋಕ್ಲು ತನ್ನ ಅಕ್ಕ/ಅಣ್ಣನ ಪಿರವು ಒಟ್ಟಿಗೇನೇ ಅನು ನಟ್ಟೊನ್ಯರೆ ಪೋವೊಡು. ಈ ಕಾರ್ ಪತ್ತುನ ಸಂದರ್ಬೋಡುಲಾ  ಕೈನೀಟ್ಟ(ಕೈಕಾಣಿಕೆ/ಕೈಕೊಡುಗೆ)  ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕೆಲಸಗ್ ಪೋಪುನ ಪ್ರಾಯೋದಕ್ಲು ತನ್ನಯಿಡ್ತ್ ಎಲ್ಯಕ್ಲೆಗ್ ಕೈನೀಟ್ಟ ಕೊರೊಡು. ಪ್ರಾಯವಾಯಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮಗುಲಾ ಬಾಕಿ ಕುಟುಮದಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಕೈನೀಟ್ಟ ಕೊರೊಡು. ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಡೆಡಿಪ್ಪುನ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪೊಸ ತುತ್ತೈತ ಕೈನೀಟ್ಟ ಕೊರ್ಪುನಂಚನೆ ಏರ್ಪಾಡ್ ದುಂಬೇ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. *ಬಿಸುತ್ತ ಉನಸ್/ತೆನಸ್*    ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುದ್ ಅನು ನಟ್ಟಿನಯಿಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕ ಮಧು ಮಾಂಸ ಇಜ್ಜಂದಿನ ತಿನಸ್ ತಿಂದುದ್ ದೈವಸ್ಥಾನಗೋ ದೇವಳಗೋ ಪೋವೊಲಿ. ಮಧ್ಯಾನದ ವನಸ್ ತೆನಸ್ ಕಾಯಿ ಕಜಿಪುದ ಮಲ್ತುಂಡಲಾ ರಾತ್ರಿದ ವನಸ್ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮಲ್ಪುನಯಿಕ್ ತೊಂದರೆ ಇಜ್ಜಿ. ದೈವ / ಬೂತೊಲೆಗ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ತಿನ ಕಳಿ/ಗಂಗಸರನ್ ಪ್ರಾಯದ ಆಣುಲು ಪ್ರಸಾದ ರೂಪಡ್ ಪರುಪಿನ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆಲ ಕನತ್ ದ್ ಪರ್ದ್ ಬಿಸುನು ಏರ್ಲ ಕಲೆಂಕಾವುಜೆರ್. ಉನಸ್/ತೆನಸುಡ್, ಆಯಿನಾತ್ ಸ್ವಂತ ಬಿತ್ತಿಲ್ಡ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯಿನ ನಟ್ಟಿಕಾಯಿದ ಕಜಿಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನವು ಪಿರಾಕುಡ್ತಿಂಚಿ ಇಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ. *ಬಿಸುತ್ತ ಗೊಬ್ಬುಲು* 1. ಊರ ಕಬಡ್ಡಿ (ಏಳ್ + ಏಳ್ ಜನ)   2. ಬಲ್ಲು ಒಯ್ಪುನೆ (ಏಳ್ + ಏಳ್ ಜನ) 3. ಚೆಪ್ಪು ಕಲೆಯಿನ ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನೆ 4. ಚೆಪ್ಪು ಕಲೆಯಿನ ತಾರಾಯಿನ್ ದೀದ್ ಕಲ್ಲು ದಕ್ಕುನೆ(ಪತ್ತ್ / ಪದ್ರಾಡ್ ಕೋಲು ದೊರೊಡ್ತು ದಕ್ಕುನೆ) 5. ಚೆಂಡಾಟ (ತರೆಮಿತ್ತೆ ಚೆಂಡ್) 6. ಜಿಬ್ಬಿಲಿ (ಪೊಂಜೋಕ್ಲೆಗ್)     7. ಕಲ್ಲಾಟ (ಪೊಂಜೋಕ್ಲೆಗ್) 8. ಗೋರಿ (ಏಳ್ + ಏಳ್ ಜನ) 9. ಪಲ್ಲಿಗುದ್ದು   10. ಚಿನ್ನಿದಾಂಡು ತುಳುನಾಡುದ ಜವನೆರೆ ಸಂಗಲು (ಯುವಕ ಸಂಘಟನೆ) ಬಿಸುತ್ತ ಈ ಗೊಬ್ಬುಲೆನ್ ಶಿಸ್ತುಡೆ ನಡಪ್ಪಾವೆರೆ ಗಮನ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡುದ ಎಚ್ಚಿನ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಈ ಬಿಸು ಪರ್ಬದ ಗೊಬ್ಬುಲು ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುವ.       ಈ ಸರ್ತಿದ ಬಿಸು ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪೊರ್ಲುದ ಪೊಲಿ ನ್ ಕನತ್ತ್ ಬರಡ್. ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಯಡ್ದೆ ಆವಡ್. ತುಳುನಾಡ್, ತುಳುಬಾಸೆ, ತುಳುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಒರಿಪ್ಪಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಈ ಕಿನ್ಯ ಲೇಖನೊನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತುದ. ಇಂದೆನ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಕಡಪ್ಪಾಲೆ. ಈ ಅಂಚೆಲುನ್ ಮಾತಾ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಎತ್ತಾಲೆ.   *ಜೈ ತುಳುನಾಡ್*   

  • 1 Comment
    • Sathish  Agpala
      Sathish Agpala   ·  April 14, 2018
      *ತುಳುನಾಡುದ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಪರ್ಬ ಬಿಸು*

      *ಬರವು:* ಕಿಳಿಂಗಾರ್ ಎ. ವೈ ಕುಮಾರ್, ಕಾಸ್ರೋಡ್.

      ಲೋಕೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ...  more

    No Stickers to Show

    X